بررسي سياست هاي ايران و عربستان در يمن پس از انقلاب اسلامي در سال 1979

پس از پرداخت، لينك دانلود فايل براي شما نشان داده مي شود

پرداخت و دانلود

يمن با 555 هزار كيلومتر مربع مساحت و حدود 26 ميليون نفر جمعيت بخشي از شبه جزيره عربستان است. اين كشور يكي از كشورهاي فقير خليج فارس محسوب مي شود، اما داراي چهار موقعيت ويژه ژئوپليتيك [1]است؛ اشراف يمن بر خليج عدن، اشراف كامل و بي رقيب آن بر مهمترين تنگه استراتژيك جهان (باب المندب)، اشراف كامل بر آبراه حساس درياي سرخ، تسلط يمن بر كوههاي استراتژيك (مران) كه از سواحل عدن آغاز و تا منطقه طائف در جنوب غرب كشيده مي شود. اما با اين وضعيت ژئوپليتكي ممتاز، نتوانسته است تا در طول اين سال ها موقعيت خود را بازيابد و بتواند در معادلات منطقه همپاي كشورهاي ديگر اثرگذار باشد. دو كشور عربستان و يمن به دلايل مختلف سياسي و استراتژيك، روابط پيچيده و قابل تاملي طي سه دهه گذشته برقرار كرده اند. حاكميت خاندان سعودي در عربستان و علي عبدا… صالح در يمن و نيز تلاش آنها براي حفظ حاكميت در بسياري از موارد آنها را در كنار يكديگر قرار داده است. از زمان وحدت يمن شمالي و جنوبي در دهه 90 ، اين روابط ابعاد گسترده تري به خود گرفت، به ويژه اينكه منافع آل سعود و صالح به يكديگر گره خورد. در نگاه استراتژيك عربستان، جايگاه جغرافيايي يمن و نوع روابط و تعامل آن در دهه‌ها و سال‌هاي گذشته، اين كشور را از نظر اثرگذاري بر امنيت ملي عربستان؛ در سطح كشورهاي عضو شوراي همكاري خليج فارس قرار مي‌دهد. به همين دليل در تمامي بحران‌ها و تحولات يمن در دهه‌هاي گذشته، عربستان بازيگري فعال و اثرگذار بوده است. (الفقيه،2009: 76)

از زمان استقلال يمن در سال 1932، عربستان سعودي همواره به اين كشور به عنوان حياط خلوت خود مي نگريسته و به طور مداوم در امور داخلي اين كشور مداخله كرده است. از سوي ديگر، ايران نيز توجه نسبي به يمن داشته است. براي نمونه، در سال 1962 زماني كه عبدالله صالح به سلطنت امام محمد البدر از پادشاهي متوكليه پايان داد، شاه ايران از وفاداران به بدر حمايت مالي كرد. بدر نيز همانند حوثي ها، شيعه زيدي بود. زيدي ها براي چندين قرن در يمن حكومت كردند، اما پس از جنگ داخلي [2]در سال هاي 1962 تا 1970 به حاشيه كشيده شدند. در آن زمان، انقلاب اسلامي ايران حتي شرايط را براي زيدي ها دشوار كرد و عربستان نيز در تلاش براي مقابله با تلاش هاي ايران براي صدور انقلاب به يمن، بر گسترش وهابي گرايي در يمن سرمايه گذاري كرد. گسترش تبليغات ضد شيعه براي وهابي گرايي [3]به تهديدي براي زيدي ها در يمن تبديل شد و در دهه 1980، حسين بدرالدين الحوثي كه در خانواده اي مذهبي متولد شده بود، در پي نگراني و ترس از به حاشيه رانده شدن زيدي ها و گسترش وهابي گرايي، تصميم گرفت كاري انجام دهد. وي كه تحت تاثير انقلاب اسلامي ايران قرار گرفته بود، در سال 1986 به اين كشور سفر كرد. هنوز مشخص نيست كه وي در اين سفر با مقامات رده بالاي ايران ديدار و يا حمايت هاي مالي و نظامي دريافت كرده است يا خير. با اين حال، وقتي الحوثي به يمن بازگشت، از برخي ديدگاه هاي ايران در سياست خارجي همچون مخالفت با آمريكا و اسرائيل تاثير پذيرفته بود. وي در بازگشت به يمن شروع به سازماندهي زيدي ها كرد و در دهه 1990 به عنوان يكي از نمايندگان پارلمان انتخاب و در نهايت در اولين دهه قرن 21، به رهبر جنبشي تبديل شد كه به نام او نامگذاري شده بود. جنبش حوثي خيلي زود به چالشي براي علي عبدالله صالح، سياستمدار سكولار زيدي، تبديل شد. صالح حوثي ها را محكوم كرد كه به دنبال سرنگون كردن وي و دنبال كردن طرح هاي جدايي طلبانه هستند؛ اما حوثي ها تاكيد داشتند كه هدفشان افزايش قدرت زيدي هاي سكولار و غيرسكولار است. براي نزديك به يك دهه، دو طرف با يكديگر در جنگ بودند كه در نتيجه آن هزاران نفر كشته و بي خانمان شدند. حسين الحوثي در اولين جنگ توسط نيروهاي دولت يمن كشته شد و جاي او را برادرش عبدالمالك گرفت. در سال 2009، درگيري ها ميان دولت و حوثي ها به نقطه اوج خود رسيد و نيروي هوايي عربستان سعودي نيز به جبهه دولت يمن ملحق شد. عمليات مشترك سعودي ها و دولت يمن ناموفق بود. حوثي ها براي مدت زماني دو روستا را در خاك عربستان اشغال كردند. عربستان در آن زمان مجبور شد برخي مناطق مرزي را تخليه كند و اين در حالي بود كه ساكنان اين مناطق با زيدي ها ابراز همدردي مي كردند. آيت الله سيستاني كه روحاني ميانه رو است، سعي كرد براي حل درگيري ميانجي گري [4]كند؛ اما تلاش هاي وي نتيجه اي نداشت. در عين حال، حوثي ها بيش از هر زمان ديگري از نظر ايدئولوژيكي به تهران نزديك شدند.(اليسون،2010: 76)

[1] - Geopolitics

[2] - Civil War

[3] - Wahhabi extremism

[4] - Mediation

پس از پرداخت، لينك دانلود فايل براي شما نشان داده مي شود

پرداخت و دانلود