مقاله اجراي تئاتر خياباني در ايران با رويكردي سنتي يا مدرن

پس از پرداخت، لينك دانلود فايل براي شما نشان داده مي شود

پرداخت و دانلود

چكيده

 امروزه در جهان از تئاتر خياباني براي دستيابي به اهداف خاص سياسي ، فرهنگي و آموزشي براي جلوگيري از آسيب هاي اجتماعي و اخلاقي استفاده بهينه اي مي شود ، اما هنوز در ايران به تعريف جامع اي از اين گونه نمايشي نرسيده ايم و نظرات در ميان الگو قرار دادن نمايشهاي فضاي باز سنتي ايراني و تكنيك هاي رايج در تئاتر خياباني جهان در مجادله است ؛ در اين نوشتار سعي شده تا رويكرد مناسب براي اجراي تئاتر خياباني در ايران بررسي شود . براي اين منظور ابتدا به معرفي چند تكنيك خاص اجراي تئاتر خياباني كه در جهان از آنها استفاده ميشود و سپس چند نمونه از نمايشهاي سنتي فضاي باز ايراني پرداخته ميشود و سپس نظرات كارشناسان هر دو گروه ذكر و تحليل خواهد شد .

واژگان كليدي تئاتر خياباني ، آگوستو بوآل ، تئاتر سركوب شدگان ، نمايش سنتي ايراني

مقدمه

انواع تئاتر هاي فضاي باز و محيطي به ويژه تئاتر خياباني در نتيجه احساس كمبود هايي به وجود آمدند ، كمبود هايي كه شايد ديگر تئاتر صحنه اي جوابگوي آنها نبود ؛ نياز به ارتباط هرچه بيشتر با مخاطب در معنا سازي ، اجرا در مكان هايي كه خود آن مكان بتواند به عنوان شخصيتي در نمايش حضوري پر رنگ داشته باشد و انتقال معنا به مخاطباني كه شايد هرگز براي تهيه بليط در صف گيشه ها حضور پيدا نكنند ؛ -در صورتي كه آنها اصلي ترين مخاطبان آن معنا محسوب مي شوند- از آن جمله اند. تئاتر هاي خياباني در برگيرنده مضامين اخلاقي ، اجتماعي ، سياسي ، فلسفي و ... هستند كه به كمك تكنيك هاي خاصي به مخاطب ارائه مي شوند . در نمايشهاي خياباني بازيگر و تماشاگر معناي ديگري مي يابند ، با هم يكي مي شوند و گاهي جايگاهشان با يكديگر عوض مي شود . تئاتر خياباني تحت عنوان نام رسمي street theater از اجراي نمايش هايي در دهه هاي دوم و سوم قرن بيستم كه در مكان هاي عمومي كشور هاي اروپايي از جمله روسيه ، فرانسه ، آلمان و هلند – كه پس از آنها به سراسر جهان غرب كشيده شد – شكل گرفت . در ايران نيز از قبل از انقلاب اسلامي اجرا هايي به شكل خياباني در چند جشنواره انجام گرفت ولي اين اجرا ها تبديل به حركتي فراگير نشد . در روز هاي اول انقلاب نيز كه فضاي سياسي به نسبت بازي به وجود آمده بود گروه هاي تئاتر خياباني به وجود آمدند كه سعي در ارائه نظرگاه هاي سياسي خود داشتند . پس از پايان جنگ تحميلي نيز اجرا هايي از تئاتر خياباني در ايران داشتيم تا اينكه  تئاتر خياباني در سال 1373 به جشنواره تئاتر فجر پيوست تا نگاه جدي تري در ايران به آن شود . اما تئاتر خياباني در ايران هنوز هم تئاتري به نسبت بي هدف و بي هويت است و وجود گروه ها و اجرا هاي تئاتر خياباني بيشتر از آنكه نشان دهنده احساس نياز به اين گونه نمايشي باشد نشان دهنده محدوديت ها و كمبود سالن هاي نمايش است كه با وجود خيل عظيم علاقمندان ، فارغ التحصيلان و دانشجويان رشته تئاتر ، تئاتر خياباني تنها به عنوان يك راه گريز استفاده مي شود . پرسش اصلي كه بر سر راه تئاتر خياباني ايران قرار دارد اين است كه اجراي اين تئاتر در ايران بايد با توجه به ريشه هاي خودمان در نمايش هاي فضاي باز يا با استفاده از تجربه هاي جهاني در اين زمينه انجام پذيرد و اميد است كه در مباحث پيش رو به پاسخي براي اين پرسش دست يابيم . براي تفهيم بيشتر مسئله ، نخست به تعريف و توضيحي از تئاتر خياباني آنگونه كه در جهان مورد استفاده قرار ميگيرد ، پرداخته ميشود و در بخش بعدي نيز آشنايي مختصري با نمايشهاي سنتي ايراني ارايه ميشود و در نهايت با ذكر نظرات كارشناسان امر مربوطه به مقايسه تفاوت ها و شباهت هاي اين دو گونه نمايشي اشاره خواهد رفت.  

نگاهي به تكنيك هاي اجراي تئاتر خياباني در جهان

همانطور كه در مقدمه ذكر شد تئاتر خياباني در جهان براي دستيابي به اهداف معيني اجرا ميشود ، اما هر گروهي در هر گوشه از جهان شيوه اجرايي خاص خود را دنبال ميكند مانند گروه هاي تئاتر خياباني در هند يا گروه نان و عروسك پيتر شومان در آمريكا يا ...  . شايد نياز به ارسطويي باشد تا با بوطيقايي قواعد اين گونه نمايشي را به صورتي يكپارچه تعيين و تبيين نمايد و شايد هم نتوان در هنر جهان مدرن به يك بوطيقا دست يافت و به آن اكتفا نمود ، به هر تقدير در اين نوشتار براي جلوگيري از پراكندگي و سردرگمي و حفظ يكپارچگي به بررسي شيوه هاي اجرايي تئاتر خياباني با توجه به تكنيك هاي بنيان گذارده شده توسط بزرگترين و تاثيرگذارترين چهره تئاتر خياباني يعني آگوستوبوآل پرداخته ميشود . آگوستو بوآل‌ در‌ سال 1931 در ‌ريودوژانيروي برزيل ‌پا به جهان هستي گذاشت. وي در دانشگاه كلمبياي نيويورك شيمي و تئاتر ‌خواند و از‌  1956الي 1971 به عنوان مسئول‌Teatro de Aren  در شهر سائوپائولو مشغول به كار شد . ا‌و در‌ 1971به بوينس آيريس نقل مكان كرد و سپس در سال ‌1978 - 1979 در دانشگاه سوربن پاريس به سمت ‌استادياري دانشگاه رسيد و ‌در همان سال نيز آموزشگاه بوآل را تأسيس ‌نمود. بوآل به عنوان استاد تئاتر ، كارگردان ‌، نمايشنامه‌نويس و نظريه‌پرداز تئاتر شناخته ميشود. وي از‌ 1986 به وطن خود ، برزيل، بازگشته است. از اواخر دهه 50 تا شروع دهه 70 ميلادي‌ رويكردي نوين از تئاتر مردمي‌ درسائوپائولو ‌مطرح گرديد كه به سرعت در امريكا‌ي لاتين رشد يافت‌. نام آگوستو بوآل به اين رويكرد نوين برچسب خورده است‌. بوآل تكنيكي تئاتري را مدنظر دارد كه در آن مخاطب نه فقط تماشاگر ، بلكه يكي از اجزاي نمايش به حساب مي آيد؛ اين تكنيك تئاتر سركوب شدگان نام گرفت. يكي از نكاتي كه اين شيوه اجرا را از ديگر شيوه‌ها متمايز مي‌كند ‌، اين است كه موضوع آن اميال ، خواست ها و دلمشغولي هاي مردم است و شرايط زندگي آنان را به صحنه مي‌كشد. بوآل خود چنين مي‌گويد ‌"اين شيوه نشان مي‌دهد مردمي كه از راه كار ، عادات و تاريخشان فريب خورنده اند چگونه مي‌توانند زندگي خود را تغيير دهند‌؛ زيرا هر چيزي در تغيير كردن معنا مي‌يابد‌. مردم بايد براي اين تغييرات درزندگي روزمره آماده شوند"چهار شيوه اي كه در ادامه درمورد آنها به توضيح مختصري خواهيم پرداخت از شيوه هاي اجرايي خاص بوآل مي باشند

پس از پرداخت، لينك دانلود فايل براي شما نشان داده مي شود

پرداخت و دانلود