طرح هادي شهري

پس از پرداخت، لينك دانلود فايل براي شما نشان داده مي شود

پرداخت و دانلود

تعداد صفحات :۱۳۵

نوع فايل : ورد و قابل ويرايش

چكيده

اولين گام برنامه ريزي شناخت مي باشد. شناخت وضع موجود آگاهي از روند و پيش بيني آينده (براساس روبه گذشته) مبناي برنامه ريزي مي باشد.
با مشخص كردن وضعيت مديريت سرزمين (كاربري اراضي) در منطقه مطالعه و نحوه تغيير كاربري اراضي به منظور رفع شكاف ميان وضع مطلوب و وضع موجود. مي توان به سوي توسعه پايدار و درخور سرزمين حركت كرد. در اين راستا در پژوهش حاضر اهداف زير دنبال مي شود.
۱- شناخت الگوي استقرار كاربريهاي شهري در سطح منطقه
۲- تحليل و ارزيابي كاربري اراضي شهري منطقه براساس تقسيمات كالبدي شهر و تعيين ميزان سازگاري كاربريها
۳- شناخت عوامل نامطلوب دروازه اي بودن و علت وجود آلودگي محيط زيست منطقه
۴- بررسي وضعيت كاربري اراضي در منطقه كه از طريق شناسايي ميزان شدت تعارضات و توافقات موجود بين كاربريهاي كنوني و كاربري هاي بهينه در دو مقطع زماني يعني سال ۱۳۷۵ تا ۸۵
۵- شناخت الگوي همجواري كاربريهاي ناسازگرار
با توجه به گسترش روزافزون شهرها برنامه ريزي شهري از جامعيت خاصي برخوردار مي باشد و محتواي آن به نسبت عمق و ارتباطي كه با محيط شهر و ساكنان آن دارد بسيار گسترده است شهرها با محيط منطقه اي و نواحي اطراف خود در ارتباطند و از كليه شرايط آنها اعم از عوامل اقليمي و طبيعي عوامل فرهنگي و اجتماعي و عوامل معيشتي و اقتصادي تاثير مي پذيرند و بر آنها نيز بطور متقابل تاثير مي گذارند. چنين رابطه و نظامي در اثر توسعه يكباره فيزيكي و افزايش انفجار آميز جمعيت شهرها. نظام شهرنشيني را با بحران و آينده آن را با ابهام روبرو ساخته است. وجود همين عوامل بر اهميت برنامه ريزي شهري و لزوم تحقيق و تفحص بيشتر در رابطه با آن مي افزايد مجموعه اي كه تدوين شده با عنوان تحليل مكاني و فضايي تغييرات كاربري اراضي شهري محدوده شهرداري منطقه ۱۵ تهران (شهرداري) است. اين مجموعه به گونه اي گردآوري شده است تا از جنبه نظري افق و ديد دانشجويي را گسترش دهد و بر توان و نتيجه گيري منطقي براي برنامه ريزي براي منطقه بيفزايد.
توالي فصلها و بخشها به اين شكل مي باشد. بخش اول اين مجموعه به كليات تحقيق اختصاص داده شده است كه ابتدا به بيان طرح مساله و ضرورت آن اشاره و سپس اهداف و فرضيات مورد نظر بيان مي شوند و در ادامه نيز به بيان طرح مساله تحقيق و روش تجزيه و تحليل داده و مشكلاتي كه فرا روي اين تحقيق بوده است. سپس در قالب فصل دوم به بررسي ادبيات و مباني نظري تحقيق پرداخته شده است در فصل سوم نيز بعد از انتخاب نمونه موردي بستر جغرافيايي منطقه و عوامل و شرايط اكولوژيكي شرايط اقتصادي شرايط كاربري وضع موجود فصل چهارم به بررسي تغييرات كاربري ارضي و ارزيابي مديريت اقتصادي و اجتماعي اختصاص يافته و در نهايت فصل پنجم به نتيجه گيري و آزمون فرضيات وهمچنين ارائه پيشنهادات باتوجه به اهداف تحقيق اشاره دارد. روش تحقيق مورد نظر در اين پايان نامه از نوع روش توصيفي- تحليلي مي باشد و نتايج نشان مي دهد كه توجه به توسعه شهري پايدار از منظر زيست محيطي، ايجاد تعادل نسبي ميان الگوي كاربري اراضي و ظرفيتهاي زيست محيطي را الزامي مي سازد. تراز زيست محيطي هر پديده شهري معياري است كه اين تعامل را اندازه گيري كرده و تاثير مثبت يا منفي پديده مورد نظر بر پتانسيل كلي محيط زيست پيرامون آن را نشان مي دهد. منطقه ۱۵ شهرداري تهران به دليل استقرار پايين دست شيب عمومي شهر تهران- همسايگي يا بيابانهاي خشك جنوبي شهر قرار داشتن در مسير بادهاي غرب، شرقي، واقع شدن در ناحيه پست و كم ارتفاع شهر نزديكي به گسل قدرتمندري، فراواني نسبي با منتهاي كالبدي فرسوده و فاقد ايمني، تراكم زياد جمعيت، موقعيت استقرار دروازه اي و حاشيه اي و داشتن ترافيك سنگين عبوري، همسايگي با كارخانه سيمان ري، تمركز بالنسبه قابل توجه كاربريهاي نامناسب شهري دردرون منطقه- ناكافي بودن تاثير مديريت زيست محيطي درمنطقه و… داراي شرايط چندان مساعدي نيست.
مهمترين ويژگي هاي الگوي كاربري اراضي منطقه عبارتند از:
۱- بيشتر بودن تعداد ساكنان كنوني منطقه نسبت به سقف جمعيت پذيري پيشنهادي طرح جامع (ساماندهي) براي آن
۲- بيشتر بودن تراكم (خالص و ناخالص) جمعيتي در منطقه در قياس با مقادير پيشنهادي براي آنها در طرح فوق الذكر و به تبع آن، تنزل سرانه هاي خدماتي و مسكوني در منطقه نسبت به سرانه هاي پيشنهادي طرح جامع
۳- عدم تحقق بخشي از كاربريهاي پيشنهادي طرح جامع (فرمانفرما) و طرح جامع (ساماندهي) براي منطقه
۴- گرايش به ساخت و ساز (مسكوني و غيرمسكوني) در تراكم هاي ساختماني بيشتر از تراكم پيشنهادي طرح جامع
۵- عدم رعايت همجواري هاي پيشنهادي طرح جامع و تداخل و همجواريهاي ناسازگار در برخي قسمتهاي منطقه
۶- عدم تكميل شبكه هاي ترافيكي و رعايت ضوابط زيست محيطي
واژه هاي كليدي: طرح كاربري زمين، ، تغييرات كاربري اراضي شهري، موقعيت جغرافيايي، برنامه ريزي،

فهرست مطالب

چكيده ۱
مقدمه ۲
فصل اول : كليات تحقيق ۹-۳
۱-۱ طرح مساله و بيان ضرورت آن ۳
۱-۲ سوالات اصلي تحقيق ۵
۱-۳ اهداف تحقيق ۵
۱-۴ فرضيه ۶
۱-۵ روش تحقيق ۶
۱-۶ پيشينه و سابقه انجام ۷
۱-۷ مسائل و مشكلات تحقيق ۹
فصل دوم: مفاهيم و پيشينه‌ي مطالعات كاربري زمين ۳۱-۱۰
۲-۱ مقدمه ۱۰
۲-۲ مفاهيم تحقيق ۱۰
۲-۲-۱ محتواي طرح كاربري زمين ۱۰
۲-۲-۲ مفهوم زمين ۱۱
۲-۲-۳ ناحيه ۱۱
۲-۲-۴ محله‌ها و ناحيه‌هاي شهري ۱۱
۲-۲-۵ برنامه‌ريزي ۱۱
۲-۲-۶ برنامه‌ريزي شهري ۱۲
۲-۲-۷ منطقه ۱۲
۲-۲-۷-۱ انواع مناطق ۱۲
۲-۲-۸ برنامه ريزي كاربري اراضي شهري ۱۳
۲-۲-۹ فرايند برنامه‌ريزي كاربرد اراضي ۱۳
۲-۲-۱۰ اصول طبقه‌بندي كاربري اراضي شهري ۱۵
۲-۲-۱۱ تعريف مديريت ۱۵
۲-۲-۱۲ مديريت شهري ۱۶
۲-۳ محتوا و روش تهيه طرح‌هاي جامعه و تفصيلي در ايران ۱۶
۲-۳-۱ طرح هادي شهري ۱۶
۲-۳-۲ طرح جامع شهر ۱۶
۲-۳-۳ طرح تفصيلي ۱۷
۲-۴ پيشينه مطالعات كاربري زمين ۱۷
۲-۴-۱ پيشينه مطالعات كاربري زمين در دنيا ۱۷
۲-۴-۳ پيشينه‌ي مطالعات كاربري زمين در ايران ۲۱
۲-۴-۲ كاربري زمين در قاره‌هاي مختلف جهان ۲۰
۲-۴-۴ پيشينه‌ي برنامه‌ريزي كاربري زمين در منطقه ۱۵ ۲۴
۲-۵ نظريه هاومدل‌هاي توزيع كاربري اراضي ۲۷
۲-۵-۱ نظريه نوگراها ۲۷
۲-۵-۲ نظريه سلامت روان ۲۹
۲-۵-۳ نظريه‌هاي مبتني بر اقتصاد شهر ۳۰
۲-۶ نتيجه‌گيري ۳۰
فصل سوم : مطالعات اكولوژيكي ۶۵-۳۲
۳-۱ مقدمه ۳۲
۳-۲ موقعيت طبيعي ۳۲
۳-۲-۱ موقعيت جغرافيايي ۳۳
۳-۲-۲ ويژگيهاي عمومي زمين شناسي منطقه ۱۵ ۳۵
۳-۲-۳ آبهاي زيرزميني ۳۶
۳-۲-۴ زلزله خيزي ۳۶
۳-۲-۵ مهمترين گسله‌ ها در گستره تهران و پيرامون منطقه ۳۷
۳-۲-۶ ژئومورفولوژي ۳۸
۳-۲-۶-۱ توپوگرافي و شيب منطقه ۳۸
۳-۲-۶-۲ موقعيت منطقه از نظر سيل گرفتگي و آب گرفتگي ۳۸
۳-۲-۲ مطالعات آب و هوا شناسي ۴۰
۳-۲-۲-۱ آب و هوا ۴۰
۳-۲-۲-۲ ميزان بارش ۴۰
۳-۲-۲-۳ رطوبت نسبي ۴۱
۳-۲-۲-۴ روزهاي يخبندان ۴۱
۳-۲-۲-۵ روزهاي باراني ۴۲
۳-۲-۲-۶ درجه حرارت ۴۲
۳-۲-۲-۷ باد ۴۲
۳-۳ مطالعات تاريخي و بررسي روند گسترش كالبدي منطقه ۴۳
۳-۳-۱ عوامل مهم و تاثير گذار بر روند تحولات كالبدي منطقه ۴۸
۳-۴ مطالعات جمعيتي منطقه ۵۱
۳-۴-۱ مقدمه ۵۱
۳-۴-۱-۲ روند تحولات جمعيت ۵۱
۳-۴-۱-۳ توزيع سني و جنسي جمعيت ۵۲
۳-۴-۱-۴ پراكندگي و تراكم نسبي جمعيت ۵۳
۳-۴-۱-۵ ميزان باسوادي و سطح سواد جمعيت ۵۴
۳-۴-۱-۶ مهاجرت در منطقه ۵۵
۳-۴-۲ ويژگيهاي اقتصادي ۵۶
۳-۴-۲-۱ وضع فعاليت جمعيت ۵۶
۳-۴-۳ پيش‌بيني جمعيت منطقه ۵۹
۳-۵ تاسيسات زيربنايي ۶۰
۳-۵-۱ شبكه جمع آوري فاضلاب ۶۰
۳-۵-۲ قنوات ۶۰
۳-۵-۳ سيستم دفع آبهاي سطحي ۶۰
۳-۵-۴ مخابرات ۶۱
۳-۵-۴ گاز و فرآورده‌هاي نفتي ۶۱
۳-۵-۶ خطوط انتقال نيرو و شبكه توزيع ۶۲
۳-۵-۷ شبكه آبرساني ۶۲
۳-۶ نتيجه‌گيري ۶۲
فصل چهارم : بررسي و تحليل تغييرات كاربري زمين در منطقه ۱۵ ۱۲۶-۶۶
۴-۱ مقدمه ۶۶
۴-۲ تقسيمات داخلي منطقه ۶۷
۴-۳ استانداردهاي كمي شهرسازي ۶۸
۴-۴ كاربري زمين در منطقه ۱۵ ۷۰
۴-۴-۱ كاربري مسكوني ۷۳
۴-۴-۲ كاربري تجاري ۷۵
۴-۴-۳ كاربري آموزشي ۷۸
۴-۴-۴ كاربري بهداشتي و درماني ۸۰
۴-۴-۵ كاربري اوقات فراغت ۸۳
۴-۴-۵-۱ كاربري فرهنگي – مذهبي ۸۳
۴-۴-۵-۲ كاربري ورزشي ۸۷
۴-۴-۵-۳ فضاي سبز شهري ۸۷
۴-۴-۶ اراضي خدمات پذيرايي و جهانگردي ۹۱
۴-۴-۷ كاربري اداري ، انتظامي ، نظامي ۹۲
۴-۴-۸ كاربري تاسيسات و تجهيزات شهري ۹۴
۴-۴-۹ كاربري حمل و نقل ۹۶
۴-۴-۱۰ كاربري صنعتي ۹۸
۴-۴-۱۱ كاربري شبكه ۱۰۲
۴-۴-۱۲ كاربري مسيل و حريم مسيل ۱۰۲
۴-۴-۱۳ كاربري اراضي باير ۱۰۳
۴-۴-۱۴ كاربري حريم شبكه برق ۱۰۴
۴-۵ ارزيابي سطوح و سرانه ۱۰۶
۴-۶ بررسي اجمالي از تغييرات كاربري اراضي منطقه ۱۵ ۱۰۹
۴-۶-۱ بررسي تغييرات كاربري‌هاي مختلف منطقه ۱۵با تاكيد بر كميسيون ماده پنج ۱۰۹
۴-۶-۲ بررسي تراكم ساختماني در كاربريها ۱۱۶
۴-۷ نيازمندي‌هاي كنوني زمين در نواحي شش گانه منطقه ۱۵ ۱۱۶
۴-۸ تحليلي از عوامل اقتصادي بر تغييرات كاربري اراضي ۱۱۷
۴-۸-۱ تحليلي از قيمت اراضي و تغييرات كاربري درنواحي مختلف ۱۱۷
۴-۹ تحليلي از نقش مديريت شهري در تغييرات كاربري اراضي ۱۱۸
۴-۱۰ نتيجه‌گيري ۱۳۱-۱۲۲
فصل پنجم : نتيجه‌گيري و آزمون و فرضيات ۱۲۷
۵-۱ آزمون و فرضيات تحقيق ۱۲۷
۵-۱-۱ فرضيه اول ۱۲۷
۵-۱-۲ فرضيه دوم ۱۲۷
۵-۲ نتايج تحقيق ۱۲۸
۵-۳ امكانات و فرصتها ( پيشنهادها ) ۱۳۱
منابع وماخذ فارسي…۱۳۲٫
منابع وماخذ انگليسي۱۳۵

منابع وماخذ

ــ آسايش حسين ،اصول وروشهاي برنامه ريزي ناحيه اي ، تهران ، دانشگاه پيام نور،۱۳۷۵
ــ ادوارد اولمن ، نظريه اي درموردمحل استقرار شهرها،مقالاتي درباب شهروشهرسازي ، ترجمه منوچهر مزيني ، انتشارات دانشگاه تهران،۱۳۸۵
ــ ايران نژاد پاريزي مهدي ، روشهاي تحقيق درعلوم اجتماعي ،نشرمديران ، سال۱۳۸۵
ــ پرتوئي محمدرضا ،راه بندان هاي گران حمل ونقل وترافيك شهري درپايان قرن بيستم ، مجله صنعت ومعدن ،شماره ۱۷۴
ــ پورمحمدي محمد رضا ،برنامه ريزي كاربري اراضي شهري ،تهران ،انتشارات سمت،۱۳۸۰
ــ حبيبي سيد حسن،ازشارتاشهر، انتشارات دانشگاه تهران
ــ حسين زاده دلير كريم ،برنامه ريزي ناحيه اي ،انتشارات سمت ،۱۳۸۰
ــ حميدي مليحه ، استخوان بندي شهر تهران شناخت مفاهيم ونمونه ها جلداول ، شهرداري تهران
ــ جان اف نوسبري ،فرانك تي آلدريچ ،ترجمه بهلول عليجاني ،درآمدي برروشها وفنون ميداني جغرافيا ، انتشارات سمت
ــ درخشان حسين ،تحليل تناسب مكاني وفضايي كاربري اراضي شهري محدوه شهرداري منطقه ۱۷ ، پايان نامه كارشناسي ارشد ، دانشگاه تربيت مدرس ، ۱۳۸۱
ــ دلال پورمحمدرضا ، برنامه ريزي كاربري اراضي شهري ،انشارات دانشگاه تبريز،۱۳۷۷
ــ رضويان محمد تقي ، برنامه ريزي كاربري اراضي شهري ،نشرمنشي ،۱۳۸۱
ــ رهنمايي محمد تقي ،توانهاي محيطي ايران ،مركز مطالعات معماري وشهرسازي ،وزارت مسكن وشهرسازي
ــ رهنمايي محمد تقي ، مجموعه مباحث وروشهاي شهرسازي ، مركز مطالعات معماري وشهرسازي ،وزارت مسكن وشهرسازي
ــــ زنجاني حبيب اله ،تحليل جمعيت شناختي ،چاپ اول ،انتشارات سمت ،۱۳۷۸
ــ زياري كرامت اله ،برنامه ريزي شهرهاي جديد ،دانشگاه تهران ،انتشارات سمت ،۱۳۷۸
ــ زياري كرامت اله ،اصول وروشهاي برنامه ريزي منطقه اي چاپ دوم ،انشارات دانشگاه يزد ،
ــ سعيد نيا احمد، كتاب سبز شهرداري جلد اول،شهرسازي ،انتشارات سازمان شهرداريها ،۱۳۷۸
ــ سعيد نيا احمد، كتاب سبز شهرداري جلد دوم،كاربري زمين شهري ،انتشارات سازمان شهرداريها ،۱۳۷۸
ــــ سعيد نيا احمد، مديريت شهري ،انتشارات سازمان شهرداريها ،
ــــ شكوئي حسين ، ديدگاه هاي نو درجغرافيا شهري ، تهران ،انتشارات سمت
ــ محمدي فريبا ، برنامه ريزي شهري دراسلامشهر، پايان نامه كارشناسي ارشد،دانشگاه اصفهان
ـــ مجتهدزاده ،غلامحسين برنامه ريزي شهري درايران ،چاپ چهارم ،دانشگاه پيام نور
ــــ مركزآمارايران ، نتايج تفصيلي نفـوس ومسكن ،۱۳۷۵
ــــ مركزآمارايران ،خلاصه اي از نتايج تفصيلي نفـوس ومسكن ،۱۳۸۵
ــ مشهديزاده ي دهاقاني ناصر ، تحليلي برويژگي هاي برنامه ريزي شهري درايران،دانشگاه علم وصنعت ايران
ـــــ مصوبات كميسيون ماده پنج ،جلد۴ ، مركزمطالعات جغرافيايي شهر تهران
ـــــ مصوبات كميسيون ماده پنج ،جلد۵ ، مركزمطالعات جغرافيايي شهر تهران
ـــــ مصوبات كميسيون ماده پنج ،جلد۴۶ ، مركزمطالعات جغرافيايي شهر تهران
ـــ معصومي اشكوري سيدحسن ،كاربري زمين ومديريت طرح هاي توسعه ي شهري ، مجله آبادي،شماره۳۳ ،
ــ مهندسين مشاورآتك ، طرح حفظ وساماندهي تهران مطالعات مرحله اول جلد ۵ بررسيهاي جغرافيايي واقليمي ، وزارت مسكن وشهرسازي ،۱۳۶۷
ــ مهندسين مشاورآتك ، طرح حفظ وساماندهي تهران مطالعات مرحله اول جلد ۱ ، وزارت مسكن وشهرسازي ،۱۳۶۸
ــ مهندسان مشاورطرح وآمايش ،مطالعات جمعيتي واقتصادي-اجتماعي، شهرداري منطقه۱۵
ــ مهندسان مشاورطرح وآمايش ،مطالعات عمومي منطقه ، شهردادري منطقه۱۵،۱۳۸۲
ــ مهندسان مشاورطرح وآمايش ،بررسي مسائل توسعه شهري ، شهردادري منطقه۱۵،۱۳۸۲
ــ مهندسان مشاورطرح وآمايش ،مطالعات طرحهاي بالا دست ، شهردادري منطقه۱۵ ،۱۳۸۲
ــ مهندسان مشاورطرح وآمايش ،مطالعات سازمان فضايي وسيمايي شهري ، شهردادري منطقه ۱۵،۱۳۸۲
ــhttpwww.Tehran.irRegion 15
ــhttpwww.sci.org.ir

Source

ــBreton , Richard the EthhnicCommunity as aResource in Relation to Group problems, Toronto , 1981
ــFarmmer & Gibb, LandUse planning , Introduction of Urban Planning byCatanes& Snyder , Mcgraw , 1979
ــRatctliffe , John . an Introduction to Town and Country Planning Eigt Impression , London , 1993

مقـــدمه

با توجه به گسترش روزافزون شهرها برنامه ريزي شهري از جامعيت خاصي برخوردار مي باشد و محتواي آن به نسبت عمق و ارتباطي كه با محيط شهر و ساكنان آن دارد بسيار گسترده است شهرها با محيط منطقه اي و نواحي اطراف خود در ارتباطند و از كليه شرايط آنها اعم از عوامل اقليمي و طبيعي عوامل فرهنگي و اجتماعي و عوامل معيشتي و اقتصادي تاثير مي پذيرند و بر آنها نيز بطور متقابل تاثير مي گذارند. چنين رابطه و نظامي در اثر توسعه يكباره فيزيكي و افزايش انفجار آميز جمعيت شهرها. نظام شهرنشيني را با بحران و آينده آن را با ابهام روبرو ساخته است. وجود همين عوامل بر اهميت برنامه ريزي شهري و لزوم تحقيق و تفحص بيشتر در رابطه با آن مي افزايد مجموعه اي كه تدوين شده با عنوان تحليل مكاني و فضايي تغييرات كاربري اراضي شهري محدوده شهرداري منطقه ۱۵ تهران (شهرداري) است. اين مجموعه به گونه اي گردآوري شده است تا از جنبه نظري افق و ديد دانشجويي را گسترش دهد و بر توان و نتيجه گيري منطقي براي برنامه ريزي براي منطقه بيفزايد.

توالي فصلها و بخشها به اين شكل مي باشد. بخش اول اين مجموعه به كليات تحقيق اختصاص داده شده است كه ابتدا به بيان طرح مساله و ضرورت آن اشاره و سپس اهداف و فرضيات مورد نظر بيان مي شوند و در ادامه نيز به بيان طرح مساله تحقيق و روش تجزيه و تحليل داده و مشكلاتي كه فرا روي اين تحقيق بوده است. سپس در قالب فصل دوم به بررسي ادبيات و مباني نظري تحقيق پرداخته شده است در فصل سوم نيز بعد از انتخاب نمونه موردي بستر جغرافيايي منطقه و عوامل و شرايط اكولوژيكي شرايط اقتصادي شرايط كاربري وضع موجود فصل چهارم به بررسي تغييرات كاربري ارضي و ارزيابي مديريت اقتصادي و اجتماعي اختصاص يافته و در نهايت فصل پنجم به نتيجه گيري و آزمون فرضيات وهمچنين ارائه پيشنهادات باتوجه به اهداف تحقيق اشاره دارد.

 فصل اول

كليات تحقيق

۱-۱ طرح مساله و بيان ضرورت آن :

در سالهاي اخير موضوع توسعه پايدار در نواحي شهري از مهمترين مباحث مطرح در بين اساتيد و صاحب نظران بوده است. از منابع و امكانات چگونه بايد استفاده كرد تا تامين نيازهاي نسل حاضر و آيندگان را با تگناها مواجه نسازد؟ از زمين به عنوان بستر اصلي توسعه و كليد همه فعاليتهاي بشري چگونه استفاده و صيانت كنيم؟ توسعه و استقرار صنعت را چگونه هدايت كنيم كه محيط زيست و هواي مطبوع را از ما نگيرد؟ چگونه ناوگانهاي حمل و نقل شهري را بسط دهيم كه ايمني را از ما نگيرد؟ چه مي توان كرد تا اختلاط كابريها در شهر آسايش را از شهروندان و سوادگري زمين هويت را از محله و خانه مان نگيرد؟

به طور كلي مي توان گفت در اينجا در انتخاب راهبردهاي منطقي در محدوده شهر به ميزان توجه ما به موضوع برنامه ريزي شهري بستگي دارد كه هسته اصلي آن را برنامه ريزي كاربري اراضي شهري تشكيل مي دهد.  (پور محمدي،۱۳۸۲،ص۱)

برنامه ريزي كاربري اراضي علم تقسيم زمين و مكان براي كاربردها و مصارف مختلف زندگي است كه به منظور استفاده موثر از زمين و انتظام مناسب فضايي و كارا صورت مي گيرد در اين برنامه ريزي كاربري اراضي شهري به مشابه سلسله اقداماتي نظام يافته است كه براي رفع نيازهاي مادي و فرهنگي انسان كه بازبه نوعي مرتبط صورت مي گيرد.( پور محمدي،۱۳۸۲،ص ۲۷)

به طور كلي مي توان گفت نظام كاربري زمين در هر جامعه شهري يكي از ابزارهاي مهم براي دستيابي به اهداف كلان اجتماعي اقتصادي و كالبدي است كه نه تنها اثراتي بسيار بر سرمايه گذاري و تصميماي عمومي و خصوصي مي گذارد بلكه نقش مهمي در ميزان رشد شهري و كيفيت محيط كالبدي شهر دارد.( سعيدنيا،۱۳۸۲،ص۱۳)

ساخت كالبدي شهر بازتاب اوضاع و احوال اجتماعي- فرهنگي و سياسي و اقتصادي حاكم بر جامعه در فضاست كه در يك مقطع زماني- مكاني خاص رخ داده و در بستر زمان تحول يافته. مكان به عنوان عنصر ثابت و تابع متغيرهاي زماني جامعه اقتصاد و فرهنگ و سياست را در خود متبلور كرده است.

در زمان ما توسعه فيزيكي ناموزون كلان شهرها يكي از مسائل مهم را در كاربري زمين به وجود مي آورد. عوامل مختلفي در توسعه فيزيكي ناموزون كلان شهرها موثر است. يكي از اين عوامل روند بورس بازي زمين و معاملات زمين مي باشد. بورس بازي زمين و احتكار آن بخشي از زمين رااز توسعه باز مي دارد درحاليكه بخشهاي ديگر آن ممكن است به سرعت زير پوشش ساختمانها شهري برود.

سياستهاي اداري شهر و روستا

قوانين مالياتي

مسيرهاي حمل و نقل

شهر تهران از جمله كلان شهرهايي است كه در آن نظام كاربري زمين و نحوه استفاده از آن براي فعاليتهاي مختلف و تحت تاثير عوامل و مشكلات ذكر شده در بالا دچار آشفتگي نابساماني و عدم تعادل در عملكردهاي شهرها مي باشد از اين بين منطقه ۱۵ تهران و همچنين به دليل توزيع نامناسب امكانات و خدمات شهري و فضاي سبز و وجود بافتهاي فرسوده داراي مسايل و مشكلات در خود توجهي است.

يكي از عمده ترين مشكلات نظام كاربري زمين در منطقه ۱۵ تهران شامل:

۱- فقدان يا كمبود بسياري از تسهيلات خدمات شهري همراه با پراكنش نامتناسب تسهيلات موجود در سطح منطقه و بازدهي ناكافي عملكرد آنها

۲- كمتر بودن سرانه كاربري هاي شهري (بجز فضاي سبز)

۳- اشغال بخش قابل توجهي از اراضي به وسيله كاربريهاي ناسازگار شهري

۴- عدم وجود رابطه سلسله مراتبي لازم در الگوي استفاده از زمين براي كاربريهاي شهري

۵- عدم رعايت ضوابط همجواري كاربريها

۶- غير معاصر بودن (فرسودگي كالبدي فضايي عملكردي) بخش بزرگي از بافتهاي منطقه

۷- پيامدهاي نامطلوب دروازه اي بودن منطقه و آلودگي محيط زيست منطقه

۸- اختلاف در ساختار مراتبي و تداوم در شبكه ارتباطي منطقه و عملكرد آن

۹- بالا بودن تراكم جمعيت در منطقه و ميل به تشديد آن

۱۰- آلودگي ناشي از فعاليت كارخانه سيمان

۱-۲ سوالات اصلي تحقيق :

با توجه به مسائل مطرح شده در طرح مساله اين تحقيق سعي دارد با بهره گيري از اطلاعات به سوالاتي نظير سوالات زير پاسخ بدهد.

۱- آيا امكان استفاده از اراضي تحت اشغال كابريهاي ناسازگار شهري براي استقرار برخي از فضاهاي خدمات شهري مورد نياز پس از جابه جايي اين كاربريها امكان دارد.

۲-ارزيابي كاربري اراضي شهر

۳-تحليل كاربري اراضي شهري و سطوح مورد نياز

۴-تطبيق بين كاربري هاي اراضي تعيين شده با واقعيت شهري

۵-ارزيابي تحقق كاربري اراضي طرح جامع شهرتهران

۱-۳ اهداف تحقيق :

اولين گام برنامه ريزي شناخت مي باشد. شناخت وضع موجود آگاهي از روند و پيش بيني آينده (براساس روبه گذشته) مبناي برنامه ريزي مي باشد.

با مشخص كردن وضعيت مديريت سرزمين (كاربري اراضي) در منطقه مطالعه و نحوه تغيير كاربري اراضي به منظور رفع شكاف ميان وضع مطلوب و وضع موجود. مي توان به سوي توسعه پايدار و درخور سرزمين حركت كرد. در اين راستا در پژوهش حاضر اهداف زير دنبال مي شود.

۱- شناخت الگوي استقرار كاربريهاي شهري در سطح منطقه

۲- تحليل و ارزيابي كاربري اراضي شهري منطقه براساس تقسيمات كالبدي شهر و تعيين ميزان سازگاري كاربريها

۳- شناخت عوامل نامطلوب دروازه اي بودن و علت وجود آلودگي محيط زيست منطقه

۴- بررسي وضعيت كاربري اراضي در منطقه كه از طريق شناسايي ميزان شدت تعارضات و توافقات موجود بين كاربريهاي كنوني و كاربري هاي بهينه در دو مقطع زماني يعني سال ۱۳۷۵ تا ۸۵

۵- شناخت الگوي همجواري كاربريهاي ناسازگرار

۱-۴ فرضيه :

فرضيه يك تصور يا گمان يا حدس آگاهانه درباره نتايج احتمالي تحقيق است و مشخص تر كردن هرچه بيشتر مساله و سوق دادن تحقيق در جهت كارايي بيشتر است. (جان اف لونسري، ترجمه بهلول)

فرضيه شامل تئوري- مشاهدات درك خود انسان يا از مجموع آنها گرفته مي شود.

۱-به نظرمي رسد تعادل منطقي و فضايي مناسبي بين تراكم جمعيت منطقه و سطح كاربري هاي شهري وجود ندارد  .

۲-به نظرمي رسد بين كاربري هاي وضع موجود در منطقه با كاربري هاي منظور شده در  نقشه طرح تفصيلي تفاوت معناداري وجود دارد

۱-۵ روش تحقيق :

دستيابي به دانش با روش تحقيق آن به عنوان يك علم تلقي مي شود. روش تحقيق علمي مجموعه اي از دستور العملهاي صريح و روشني است كه تحقيق بر آنها مبتني است. روش تحقيق از موضوعي به موضوع ديگر متفاوت و متاثر از ماهيت موضوع مورد تحقيق است.

      روش تحقيق مورد نظر در اين پايان نامه از نوع روش توصيفي- تحليلي مي باشد به اين شكل بعد از تدوين ايده پژوهش وتعيين مسايل موردنظر وتدوين اهداف، به بررسي ادبيات ومباني نظري مرتبط با تغييرات كابري اراضي پرداخته وسپس با انتخاب مطالعه موردي وگردآوري اطلات لازم،تحليل مكاني و فضايي تغييرات كاربري اراضي مورد تجزيه وتحليل قرار مي گيرد

-روش وابزار گردآوري اطلاعات

جهت انجام مطالعات نظري و عملي در اين پژوهش از روشهاي ذيل استفاده شده است.

۱- روش كتابخانه اي:

استفاده از اسناد و مدارك آمار اطلاعات موجود در سرشماريها و متون فارسي مرتبط واسناد تصويري مانند نقشه هاي پايه

۲- روش ميداني:

مشاهدات ميداني

۱-۶ پيشينه و سابقه انجام تحقيق :

- مطالعاتي كه در زمينه تحليل و بررسي و نحوه توزيع و تغييرات كاربري اراضي در زمينه تغييرات كاربري اراضي درسطح جهاني ودرسطح منطقه صورت گرفته است عبارتنداز:

استفاده از سيستم اطلالعات جغرافيايي ( (GIS  درتعيين  مكاني مناسب براي ساختمان سازي مطالعه موردي است كه دانشگاه همپلت در برلين انجام داده است .منطقه مورد مطالعه در شمال شرقي برلين قرار گرفته است .دراين تحقيق از مدل فازي (FUZZY) در تحليل تناسب اراضي براي ساختمان سازي استفاده شده است .دراين مدل اولويتها بوسيله درجات متفاوت مناسب اراضي تعيين شده اند ،(مركز اطلاعات جغرافيايي ،۱۳۷۵)

در منطقه۱۵ نيزمطالعاتي دز زمينه تغيييرات كاربري اراضي صورت به انجام رسيده است كه به شرح زير مي باشد:

مطالعات سازمان فضايي وسيماي شهري كه به بررسي  چگونگي الگوي توزيع قطعات زمين بين كاربريهاي مختلف پرداخته است وشدت نسبي اين تاثير رابا توجه به الگوي توزيع قطعات زمين بر حسب مساحت آن در كاربريهاي شهري مورد بررسي قرار مي دهد

مطالعات طرح هاي بالا دست كه به برسي مغايرتهاي كاربري وضع موجود با كاربري هاي طرح تفضيلي ودلايل عدم تحقق برخي كاربريهاي پيشنهادي درسال ۱۳۷۵ مي پردازد

- مطالعاتي كه در زمينه تحليل و بررسي و نحوه توزيع و تغييرات كاربري اراضي در قالب پايان نامه هاي تحصيلي به انجام رسيده است به شرح زير مي باشد:

 - تحليل تناسب مكاني- فضايي كاربري اراضي شهري با استفاده از GIS محدوده شهرداري منطقه ۱۷ تهران(پايان نامه كارشناسي ارشد حسين درخشان سال ۱۳۸۴)

اين پژوهش به منظور تحليل و ارزيابي كاربري اراضي شهري منطقه براساس تقسيمات كالبدي شهر و تعيين ميزان سازگاري كاربريها نسبت به همديگر به منظور راهگشايي براي رسيدن به وضع مطلوب و هماهنگ با امكانات اجتماعي- اقتصادي منطقه

بررسي اثرات تغيير كاربري اراضي و خشكسالي بر تغييرات ميليان آبي تالاب پريشان (پايان نامه كارشناسي، نسيم صباي، ۱۳۸۱)

نقش مديريت اداري و نهادهاي شهري در تغيير كاربري اراضي كشاورزي پيرامون شهر (عليرضا محمدي ،مطالعه مورد شهر گرمسار)

هدف از پژوهش ارائه فاكتورهايي كه در تعيين و چارچوب توسعه از طريق كاربريها نقش داشته و توسعه و عملكرد فضايي شهر و تاثير در روند توسعه منطقه داشته باشد.

بررسي نحوه توزيع كاربريهاي شهر ابهر و ساماندهي آن (ميترا محمد بيگي ،پايان نامه كارشناسي ارشد)

بررسي تغييرات كاربري كاركردي بافت مركزي شهر رشت (مريم اكبر ،پايان نامه كارشناسي ارشد)

تدوين ارائه الگوي بهينه كاربري اراضي شهري در ايران (مطالعه موردي: شهر قزوين، سيد احمد رضا يكاني فرد، رساله دوره دكتري) در اين رساله ابتدا به اين مساله پرداخت شده است كه مطالعات كاربري زمين داراي چهارچوب خاص نظري و روش شناختي است و ثانيا دو مدل نرم افزاري كاربري اراضي شهري يعني What if? و Urbanism  براساس ساختار طراحي و عملكردي آنها، عناصر عملكردي خاصي دارند. در واقع در اين رساله مقايسه اي بين تحليل هاي كامپيوتري بر نرم افزارهاي عمومي GIS و مدلهاي نرم افزاري اختصاصي كاربري زمين براساس اطلاعات منطقه مورد مطالعه (شهر قزوين) صورت گرفته است.

-تحليل سازگاري كاربري اراضي شهري در شهرك شهيد ياغچيان تبريز (پايان نامه كارشناسي ارشد. فيروز فروغي)

 اين پژوهش به منظور پاسخگويي به اين مساله كه توسعه كالبدي پيوسته (شهرك شهيد ياغچيان) براساس معيارهاي شهرسازي صورت گرفته و كاربريهاي آن براساس معيارهاي رايج شهرسازي طراحي و مكانيابي شده اند؟ تدوين شده است.

- كاربرد سيستم اطلاعات جغرافيايي در تحليل مناسبت درون شهري باقر شهر (پايان نامه كارشناسي ارشد علي اصغر رحيميون)

 در اين پايان نامه، نگارنده با تشريح تكنيكهاي موجود در تحليل مكاني كاربري زمين، معيارهاي تحليل مناسبت اراضي شهري را بدو دسته معيارهاي طبيعي و مصنوعي يا انسان ساخت طبقه بندي كرده و با استفاده از روش خطي و مدل همپوشي لايه ها در GIS ميزان عرضه اراضي براي كاربريهاي مسكوني و غير مسكوني را مشخص كرد.

۱-۷ مسائل و مشكلات تحقيق :

در هر تحقيقي مشكلات و مسائل خاصي وجود دارد كه اين تحقيق نيز از اين مورد استثنا نبوده است.

از جمله مشكلات فراروي اين تحقيق بحث مربوط به جمع آوري اطلاعات مورد نياز در وضع موجود منطقه مورد مطالعه بوده كه با توجه به فقدان اطلاعات بصورت منظم و در بعضي از مواقع عدم همكاري مناسب سازمانهاي زيربط در زمينه اطلاعات لازم و با توجه به اينكه كشور ما آمار و اطلاعات در حدي نيست كه هميشه بتوان از روشهاي بسيار پيچيده كه پارامترهاي زيادي در آن دخيلند استفاده كرد بنابراين مي توان گفت با توجه به اطلاعات موجود و محدوديت زمان و امكانات تحقيق محقق با مشكلاتي روبر بوده است .

۲-۲ مفاهيم تحقيق

۲-۲-۱ محتواي طرح كاربري زمين

طرح كاربري زمين بيانگر الگوي آتي استفاده از زمين در هر شهر است و انواع گوناگون كاربري هاي شهري (مسكوني، تجاري، صنعتي) و استفاده هاي عمومي (مانند آموزشي، بهداشتي، اداري و تفريحي) را تعيين مي كند. علاوه بر تعيين نوع استفاده از زمين، تعيين شدت و كثرت كاربري يا تراكم استفاده هاي متفاوت نيز اهميت دارد (سعيدنيا۱۳۷۸،ص۱۵)

۲-۲-۲ مفهوم زمين

زمين در برنامه ريزي شهري دو مفهوم متضاددارد.

 ۱- زمين به عنوان يك منبع طبيعي (نظير آب و هوا) كه بهره مندي از آن براي سكونت و زندگي و حفاظت آن براي نسلهاي آينده اهميت حياتي دارد.

۲- زمين به عنوان نوعي دارايي كه در چارچوب مالكيت خصوصي، كالا قلمداد مي شود و براي كسب منفعت و درآمد شخصي قابل تملك و خريد و فروش است. (سعيدنيا۱۳۷۸،ص۱۴)

۲-۲-۳ ناحيه

ناحيه فضا يا قسمتي از كره زمين يا خاك يك كشور است كه عوامل طبيعي، اقتصادي و اجتماعي آنرا از محيط خود متمايز كرده است(شيعه،۱۳۶۹،ص۸۹)

فرهنگ آكسفورد ناحيه را منطقه اي ميداند كه غالبا مرزهاي تثبيت شده‌اي ندارد.

۲-۲-۴ محله ها و ناحيه هاي شهري

در تعيين حدود، ناحيه ها و محله ها شهري، عوامل مهم دخالت دارند كه يكي از آنها وضع موجود است كه در آن حدود محلات كه هر يك از نظر تاريخي عملكردي دارند. بررسي مي شود و هر كدام نيز داراي مراكزي هستند كه شالوده وجودي محلات را بيان گذارنده اند كه مردم در آنها به معاشرت و خريد و فروش مي پردازند. (شيعه،۱۳۷۹،ص)

۲-۲-۵ برنامه ريزي

عبارت است از پويش هدايت عقلايي مكانيزم تصميم گيري در امور توسعه اقتصادي اجتماعي در ابعاد زماني بلند مدت ميان مدت كوتاه مدت به منظور بهره برداري منطقي و هماهنگ از امكانات و منابع در جهت تامين نيازمنديهاي عمومي و اساسي جامعه(حسين زاده دلير،۱۳۸۰،ص۵)

۲-۲-۶ برنامه ريزي شهري

ايجاد محيطي راحت تر، بهتر، آسان تر و موثر براي شهرنشينان (شيعه،۱۳۸۱،ص۹)

۲-۲-۷ منطقه

منطقه عبارت است از فضاي يك كشور و يا كره كه عوامل طبيعي اقتصادي و اجتماعي آنرا از محيط اطرافش متمايز نموده و فضايي همسان بوجود آورده است.

منطقه يك مفهوم قابل انعطاف است كه به ناحيه اي مداوم از جهت زندگي و مكاني محلي اطلاق مي گردد كه به صورت مياني بين سطوح ملي و شهري قرار مي گيرد. (آسايش، ۱۳۸۱،ص۴۳)

۲-۲-۷-۱ انواع مناطق

مناطق را مي توان براساس اهداف و ديدگاههاي محقق و برنامه ريز و يا با توجه به هر موضوع خاصي كه يك پژوهشگر براي تحليل و برنامه ريزي در نظر تقسيم بندي نمود

الف- منطقه همگن:

منطقه همسان يا همگن يك فضاي جغرافيايي است كه نسبت به يك يا چند متغير و معيارهاي انتخاب شده جهت تعيين منطقه همگن مي باشد. اين فضاي جغرافيايي داراي چند ويژگيهاي، اقتصادي، جغرافيايي، فرهنگي و غيره باشد.

ب- منطقه خدماتي

يكي ديگر از معيارهايي كه مي توان بوسيله آن مناطق را ايجاد نمود خدماتي است كه براي آن منطقه خاص ايجاد مي شود. ملاك و معيار تشخيص منطقه خدماتي، تراكم ارتباطات حمل و نقل و… پارامترهاي توزيع در تجارت داخلي و خارجي منطقه و… مي باشد.

ج- منطقه قراردادي يا كاربردي

منطقه قراردادي محدوده جغرافيايي است كه براساس سنجه هاي منتخب، همنواخت يا همگن مي باشد. منطقه كاربردي اغلب شامل واحدهاي جمعيتي غيرهمگني مانند يك مركز شهري و شهرهاي كوچك و روستاهاي اطراف آن است كه از نظر عملكردي با يكديگر در ارتباط نزديك متقابلند. (آسايش، ۱۳۸۱،ص۴۶)

۲-۲-۸ برنامه ريزي كاربري اراضي شهري

مجموعه اي از فعاليتهاي هدفمند است كه محيط مصنوع را سامان مي بخشد و در حد مقدور، خواسته ها و نيازهاي جوامع شهري را در استفاده از اراضي فراهم مي آورند (پور محمدي،۱۳۸۲،ص۳)

۲-۲-۹ فرايند برنامه ريزي كاربري اراضي

پس از پرداخت، لينك دانلود فايل براي شما نشان داده مي شود

پرداخت و دانلود