تحقيق تربيت بدني

پس از پرداخت، لينك دانلود فايل براي شما نشان داده مي شود

پرداخت و دانلود

 فصل اول: مقدمه و معرفي پژوهش
مقدمه    ۳
بيان مسئله   ۵
اهميت و ضرورت پژوهش   ۷
هدف هاي پژوهش   ۷
فرضيه هاي پژوهش   ۸
پيش فرض هاي پژوهش   ۸
محدوديت هاي پزوهش   ۸
تعريف واژه ها و اصطلاحات پژوهش   ۹
فصل دوم: پيشينه پژوهش
مقدمه    ۱۲
مباني نظري پژوهش   ۱۲
فيزيولوژي بسكتبال   ۱۲
حداكثر اكسيژن مصرفي   ۱۴
اسيد لاكتيك در تمرينات بسكتبال   ۱۵
ميزان درك فشار   ۱۶
انباشتگي اسيد لاكتيك   ۱۶
سرعت دفع اسيد لاكتيك   ۱۷
كنترل اسيد لاكتيك هنگام فعاليت   ۱۷
مفهوم خستگي و مفهوم غلظت لاكتات خون بالا   ۱۸
مفهوم ضربان قلب بالا   ۲۴
مفهوم فشار خون بالا   ۲۵
مفهوم دقت   ۲۶
فصل سوم: روش شناسي پژوهش
مقدمه    ۳۱
روش پژوهش   ۳۱
جامعه آماري پژوهش   ۳۱
متغيرهاي پژوهش   ۳۱
متغيرها مستقل   ۳۱
متغيرهاي وابسته   ۳۲
ابزار و وسايل اندازه گيري مورد استفاده در پژوهش    ۳۳
اندازه گيري ويژگي هاي بدني   ۳۳
نحوه جمع آوري اطلاعات   ۳۴
افزايش غلظت لاكتات خون   ۳۵
افزايش ضربان قلب   ۳۵
افزايش فشار خون   ۳۵
روشهاي آماري   ۳۵
فصل چهارم: تجزيه وتحليل يافته هاي پژوهش
مقدمه   ۳۸
آمار توصيفي   ۳۹
تجزيه و تحليل داده ها   ۳۹
بررسي توصيفي داده ها   ۴۱
آمار استنباطي   ۴۸
بررسي فرضيه ها   ۴۹
آزمون فرضيه ها   ۵۱
فصل پنجم بحث و نتيجه گيري
مقدمه   ۵۵
خلاصه پژوهش   ۵۵
بحث و نتيجه گيري   ۵۷
پيشنهاد برخاسته از پژوهش   ۶۰
پيشنهاد هاي پژوهش   ۶۱
منابع   ۶۲
فارسي   ۶۲
خارجي   ۶۳

منابع

 فارسي

۱-          معيني، ضياء الدين -رساله دكترا – دانشگاه تربيت معلم تهران-۱۳۷۹٫

۲-          سيد كاظم، واعظ موسوي و شجاعي، معصومه– يادگيري حركتي – انتشارات پژوهشكده تربيت بدني-چاپ سوم ۱۳۸۶٫

۳-          مك آردل وكچ، كچ – انرژي و تغذيه – انتشارات سمت- ترجمه دكتر اصغر خالدان –چاپ پنجم -۱۳۸۴٫

۴-          ويلمور و كاستيل– فيزيولوژي ورزش و فعاليت بدني – ترجمه دكتر ضياء معيني و همكاران – انتشارات مبتكران- ۱۳۸۲٫

۵-          گائيني عباسعلي – راهبردهاي تغذيه اي در فعاليت ورزشي و كنترول وزن – انتشارات پژوهشكده تربيت بدني- ۱۳۸۳٫

۶-          آقاعلي نژاد – حميد و همكاران– مفاهيم اساسي در آمادگي بي هوازي – انتشارات كميته ملي المپيك- ۱۳۸۳٫

۷-          آرتور ولتمن– پاسخ غلظت لاكتات خون به فعاليت ورزشي – ترجمه دكتر عباسعلي گائيني – انتشارات پژوهشكده تربيت بدني- ۱۳۸۳٫

۸-          فاكس و ماتيوس – فيزيولوژي ورزشي – ترجمه دكتر اصغر خالدان – انتشارات دانشگاه تهران- خرداد -۱۳۸۲٫

۹-          ند. اي. بوام گارتز– سنجش و اندازه گيري در تربيت بدني، جلد دوم – ترجمه دكتر حسين سپاسي- ۱۳۸۱٫

۱۰-   رابرت.ا. رابر گر اسكات اّ رابرتس – فيزيولوژي ورزشي (۱) ( انرژي، سازگاريها و عملكرد ورزشي ) ترجمه عباسعلي گائيني، ولي الله دبيدي روشن  انتشارات سازمان سمت – تابستان – ۱۳۸۵٫

۱۱-      رمضان پور، محمد رضا- اصول صحيح و عملي تمرين –انتشارات آستان ن قدس رضوي – ۱۳۸۵

۱۲-      جان هربرگ گرين، (فيزيولوژي باليني )، مترجم دكتر علي صادقي، چاپ چهاردهم، انتشارات استان سبحان- ۱۳۸۵٫

۱۳-   برونر و سودارث – قلب، عروق و خون – مترجم حليمه اميني، صديقه عاصمي، و ژاله محمدعليها-جلد ششم – ويرايش دهم ۲۰۰۴ چاپ پيك فرهنگ.

۱۴-      رواسي علي اصغر – (آمادگي جسماني ) – دفترآموزش هاي فني و حرفه اي- ۱۳۷۹٫

خارجي

۱۵-  Midhal Ben Abdelkrim , saloua E1 Fazaa , Jalila E1 Ati 2007 ; 41; 69-75. “Time – motion analysis and Physiological data of elite under – ۱۹ – year – old basketball players during competition “ BJSM Online.

16-  Alexandre morenira and et all. Article. “The effect of different models of training and competition. load structuration in the acceleration of adalt male high level Basketball Players” efdesportes. Com / Feb 2008.

17-  Ali. A. Nov 2007. article. Pubmed.

18-  MCInnes et al. “Elite Basketball Players … “ Cis. Squirming. Net. 2007.

19-  Asker Jeukender. 2004 – ; 280-88. Sport nuratron and interdiction of energy production and performance. Humankenetics.

20-  Wilmor. J. H. and costill , D.L. 1994. P: 391 – ۹۶٫ physiology of sport and exercise human kinetics.

21-  Houston , ME. 1983 ; 25 (1) 53 – ۵۸ – Glycogen depletion and lactate responses in free style wrestling J.A.D.

22-  Wolinsky. I. H. 1990. 296 – ۸ nutrition ergogenic aids nutrition. exercise and sport.

23-  Katz and sahlin – ۱۹۹۰ ; ۲۸٫ Role of oxygen in regulation of glycolysis and lactate production in human skeletal muscle. Exe sport sci.

24-  Mark lyons , Yahya al – nakeeb and alan nevil 2006. The impact of moderate and high intensity total body fatigue on passing accuracy in export and novice Basketball players. Journal of sports science and medicine.

25-  E.boulel et al.heart rate and blood lactate responses during teakwando treining and competition.2006 Elsevier masson SAS all rights reserved.

26-  Konstantaki and et al.j sports sci.1998 apr: 16(3):251-6

27-  Rodriguez – alonsom and et al.j sports med 2003 phys Fitness.dec:43(4):432-6.

28-  MCinnes at al ; jornal of sports science.The physiological load imposed on basketball players during competition. 1995

29-   Kylie A. et al ; The effects of fatigue on decision making and shooting skill Performance in water polo players. Journal of sports sciences, 2006.

مقدمه

در طول تاريخ مدون، همواره انسان تلاش كرده تا برتري خود را بر ديگر همنوعان نشان دهد و تا حدودي بر نيروها و عوامل طبيعي تسلط يابد و براي اين منظور از انديشه، خرد و نيروي بدني استفاده كرده است. گستره تاريخ ديرينه بشر سرشار از منازعات و تلاش هاي طاقت فرسايي است كه ضامن بقاي وي در عرصه زندگي شده است. در گذشته انسان براي دفاع يا تهاجم، به نبردهاي تن به تن با ديگران مي پرداخت. بعدها كه اين شيوه در جدال هاي انساني منسوخ شد، نبرد تن به تن انسانها، با پيروي از قوانين و مقررات، در قالب ورزشها جاي گرفت (۱).

بررسي سطح آمادگي ورزش كاران براي برنامه ريزي و ارتقاي كمي و كيفي عملكرد ورزشي ضروري است. آنان همواره به دنبال به كار گيري بهترين شيوه تمريني هستند كه از پشتوانه علمي برخوردار باشد تا بتوانند به نتايج و پيروزي هاي ارزشمند و چشمگير دست يابند (۱۴).

از سال ۲۰۰۰ ميلادي كه تغييرات زيادي در قوانين بسكتبال روي داده است. سرعت بازي نيز افزايش يافته. تغييرات شامل چهار كوآرتر ده دقيقه اي بازي كه قبلا در دو نيمه ۲۰ دقيقه اي انجام مي شد و تغيير در قانون نگه داري و حفظ توپ در نيمه زمين خودي كه از ۱۰ ثانيه به ۸ ثانيه تنزل يافت و همچنين مالكيت توپ تا زمان قبل از پرتاب شوت به حلقه در زمان بازي از ۳۰ ثانيه به ۲۴ ثانيه تنزل يافت، اين موارد باعث افزايش سرعت بازي و نهايتا خستگي بيشتر بازيكنان شده است، ضمنا نيازهاي مشخص فيزيولوژيكي بسكتبال مدرن ضرورت رويكردي جديد را براي توسعه و پيشرفت در تخصيص برنامه تمرينات بدني مناسب پيشنهاد مي كند (۱۴).

اگر چه در كشور ما نيز گام هاي مثبتي در زمينه ي بهبود ورزش ها برداشته شده است، اما كافي نيست و باعث عقب ماندن ورزش در كشور ما نسبت به جوامع ديگر شده است. يكي از جنبه هاي بارز پيشرفت و موفقيت در هر رشته ورزشي، شناخت عوامل موثر در قهرماني و نيز آگاهي مربيان از ويژگي ها و خصوصيات بدني و ظرفيت هاي عملكردي موثر در موفقيت هاي ورزشي است و عدم آگاهي مربيان از توانايي ها و قابليت هاي ورزش كاران موجب شده است كه انرژي و زمان هدر رفته،و هزينه هاي گزاف را به دنبال داشته باشد. امروزه افراد بيشماري از همه ي رده هاي سني در انواع فعاليت هاي ورزشي شركت مي نمايند (۱۴) و به تبع ان نيز تماشاچيان رو به فزوني مي باشد. فروش تجهيزات ورزشي در حال پيشرفت است، اطلاع رساني وقايع و رويداد هاي ورزشي در سطح جهان گسترش يافته، به گونه اي كه در هر گوشه اي ازجهان، به سهولت و راحتي مي توان توليدات را پي گيري كرد.

همچنين، با پيدايش رايانه و استفاده همه جانبه از آن در علوم و صنايع گوناگون، سرعت پيشرفت در آنها به طور سرسام آوري فزوني يافته است. براي بالا بردن كميت و كيفيت اجراي مهارت هاي ورزشي به خصوص در قهرمانان بايد به قابليت هاي جسماني مورد نياز آنها و ميزان تقويت هر يك توجه خاصي مبذول داشت، چراكه، بهبود هريك از اين قابليت ها به نوبه ي خود اثر مثبتي بر اجراي مهارت هاي ورزشي خواهد داشت.

اغلب پژوهش ها نشان داده اند كه سيستم هاي انرژي زايي از عوامل مهم و اساسي در توسعه مهارت ورزشي به شمار مي رود و اهميت اين عوامل در بسكتباليست ها به دليل شرايط كاري آنها بر كسي پوشيده نيست ليكن آنچه نياز به شناخت و درك بيشتر دارد چگونگي ارتباط اين قابليت ها و عوامل با مشخصات فيزيولوژيكي، ساختاري و نقشي است كه هريك  از آنها به عهده دارد.

براي ترقي و پيشبرد علوم، پژوهش هاي علمي-كاربردي ضروري است تربيت بدني و علوم ورزشي هم از اين قاعده مستثني نيست. با توجه به اهميت تربيت بدني و تاثيرات آن در جامعه، توجه بيشتر به پژوهش ضروري به نظر مي رسد. فعاليت هاي علمي با پشتوانه طرح هاي پژوهشي، حركتي اساسي بوده و تاثير بسيار مهمي در جهت تطبيق آن با نياز واقعي جامعه دارد. بسكتبال از جمله ورزش هايي است كه علي رغم پژوهش هاي متعدد، هنوز مشكلات علمي در آن وجود دارد.

بيان مسئله:

تكامل و تداوم رشته اي مثل بسكتبال در طول تاريخ با ويژگي هايي از جمله، دقت، قدرت و تمركز جهت اجراي مهارتهاي آن و همچنين كم خطر بودن آن نسبت به ديگر رشته هاي ورزشي موجب جلب و جذب ورزشكاران زيادي به اين رشته ورزشي شده است. اين جذابيت در طول سالها موجب تكامل اين رشته ورزشي شده و به شكل امروزي با قانون هاي مدون قابل اجرا است. اين ديدگاه كه مي شود از طريق بالا بردن مهارتهاي ورزشي اين رشته موجب افزايش و نتيجه بازي شد، موجب انگيزه و فكر جديد براي از بين بردن متغيرهاي مزاحم اين ورزش است. ما مي خواهيم در مسابقات (بسكتبال) امتياز بيشتري بگيريم بنابراين مي توانيم از طريق حذف و تعديل، متغيرهايي مثل خستگي به اين نتيجه دلخواه برسيم. غلظت لاكتات خون، ضربان قلب بالا و فشار خون يكي از اين متغيرهاي مزاحم است كه در اين پژوهش مي خواهيم اثر آن را بر روي يك مهارت بسكتبال مورد ارزيابي قرار دهيم.

بسكتبال ورزش ادامه داري است كه نياز به سرعت، شتاب، حركات انفجاري نظير حركت ارتجاعي (ريباند از حلقه)، دريبل و شوت پرشي، بلاك كردن، شوت، توقف هاي ناگهاني، سرعت بالا، حركاتي منفجرانه و مكرر دارد (۲۶).

هنگامي كه بحث بسكتبال به ميان مي آيد. موضوع شاخص خستگي (غلظت لاكتات خون) كه يكي از عوامل كاهش عملكرد بسكتباليست ها است مطرح مي شود. هميشه بازيكنان سعي مي كنند كه با كمترين صرف انرژي و با حداكثر دقت مطلوب به كارآيي خود كمك كنند. اين دقت موجب افزايش امتيازات نهايي بازيكنان و همچنين امتيازات تيمي مي گردد. در حال حاضر با تغيير قوانين بسكتبال از دو نيمه بازي در وقت فعال به چهار كواتر وقت بازي، هم باعث افزايش سرعت بازيكنان شده و هم موجب توجه به عملكرد استقامتي است كه آن نيز توجه به تاخير انداختن خستگي شده است.

 در تمرينات غير اصولي  و كاهش آب بدن كه باعث كاهش رشد جسماني، كاهش حجم پلاسما، كاهش برون ده قلبي، از دست دادن الكتروليتها ديده مي شود و علاوه بر اين تعادل جسمي بسكتباليست ها را مختل مي كند و درصد دقت در مهارتهايي مثل شوت، پاس،دريبل را كاهش دهد (۶). از طرف ديگر آماده سازي ورزشكار براي حركاتي كه نياز به دقت و كنترل حركتي دارد به عواملي مانند آماده سازي، سازگاري محرك – پاسخ  بستگي دارد.

مربيان بسكتبال آزمايشات مهارت را براي ارزيابي سطح مهارت بازيكنان نشان وهمچنين براي پيش گويي موفقيت هاي آينده بكار مي برند. پيش بيني سطح اسيدلاكتيك و بعبارتي غلظت لاكتات خون مي تواند به سطح و مقدار خستگي عضلاني حاصل از كار سخت تمرين و اجراهاي متوالي و تكراري حركات بسكتبال مثل رفت و برگشت هاي سريع، اجراي شوت جفت، پاسها، ريباندهاي تخته حلقه و غيره را تعيين كند.
اين سطح از خستگي عضلاني كه نتيجه تجمع لاكتات است ممكن است باعث عملكرد ضعيف در دقت مهارتها شود. مهارتهايي مثل پاس، شوت، پرتاب آزاد در جريان بازي بشود. بيشتر امتيازات حاصل از اين بازي (بسكتبال) در شرايط حساس و دقايق پاياني كوآرترها بدست مي آيد. اين امتيازات، فوق العاده حساس بوده و نتيجه بازي را كه نتيجه ماهها و سالها تمرين و مهارت در اين رشته است، تعيين مي كند. اهميت و ضرورت تعيين سطح اسيدلاكتيك بدن كه نوعي خستگي جسماني است مي تواند تناسب موجود در تمرينات را توجيه كند. اين تناسب يعني درصد زمان تمرين كه براي اجراي مهارتهاي مختلف بسكتبال مي تواند برنامه ريزي شود.

از خصيصه هاي مختلف ورزشي بسكتبال سرعت است كه مي تواند دقت را تحت شعاع قرار دهد و از متغيرهاي مزاحم مهم اجراي حركات سرعتي، تجمع اسيدلاكتيك در بدن مي باشد، لذا با وجود خستگي ناشي از اسيدلاكتيك اجراي بهينه پرتاب آزاد بسكتبال كه نياز به دقت دارد نيز تحت الشعاع آن قرار مي گيرد.

ضرورت و اهميت پژوهش

پژوهش هاي كمي، در رابطه با خستگي بسكتباليست ها و دقت و كنترل حركتي آنها انجام شده است و لذا به جهت اهميت و ضرورت پژوهش در اين زمينه مي بايست عوامل و متغيير هاي دخالت كننده در اينجا تا حد ممكن مورد بررسي قرار گيرد. با توجه به اينكه بسكتبال رشته اي است پر تحرك، سريع و انتزاعي و با قابليت هاي حركتي و مهارتي ورزشكار در تقابل است و در عملكرد آنها اثر دارد مي بايست عوامل آن مورد بحث و بررسي قرار گيرد همانطور كه مي بينيم در بخش هاي مرتبط با استراتژي بازي آن، مثل تاكتيك هاي حمله و دفاع تحقيقات زيادي صورت گرفته و كتاب هاي زيادي نوشته شده است.

نوع تمرينات بسكتبال و روش هاي مختلف تمريني (۶) از جمله سرعت، شتاب، چابكي، انعطاف پذيري مي بايست به بهترين شكل ممكن تقويت شود. البته عواملي مثل دقت، هماهنگي، ريتم، تعادل نيز مورد توجه و  ضروري است. تغييرات پي در پي در قوانين بسكتبال موجب سرعت بيشتر اين بازي شده است كه انگيزه ي لازم را براي به اجرا در آوردن روش هاي علمي مختلف براي كسب پيروزي در آن به وجود
مي آورند. از آنجائيكه آمادگي جسماني در بسكتباليست ها از اهميت زيادي برخوردار است، بايد افزايش توانايي هاي بدن به بهترين شكل در تمرينات مورد توجه قرار گيرد. جذابيت هاي اين رشته ورزشي حتي در سطح جهاني موجب شده كه آموزش تكنيك ها و تاكتيكها، حتي از سنين كودكي آغاز شود. نمونه بارز آن ميني بسكتبال در سطوح پيش دبستاني و دبستاني است.

كاربرد نتايج پژوهش

براي مسابقات آموزش و پرورش در سطوح قهرماني و دانش آموزي، براي مربيان و معلمان و اعضاي فدراسيون بسكتبال و كميته هاي مرتبط ضرورت و كاربرد دارد.

هدف هاي پژوهش

هدف كلي

هدف كلي اين پژوهش: بررسي تاثير برخي از عوامل فيزيولوژيك بر دقت پرتاب آزاد در بسكتباليست هاي منتخب استان مازندران با سابقه تمريني متوسط ۷ سال مي باشد.

اهداف اختصاصي

۱- بررسي تاثير افزايش غلظت لاكتات خون بر دقت پرتاب آزاد بسكتبال

۲- بررسي تاثير افزايش ضربان قلب بر دقت پرتاب آزاد بسكتبال

۳- بررسي تاثير افزايش فشارخون بر دقت پرتاب آزاد بسكتبال

فرضيه هاي پژوهش

۱- افزايش غلظت لاكتات خون پس از تمرين شديد، اثري بر دقت پرتاب آزاد بسكتبال ندارد.

۲- افزايش ضربان قلب بالا پس از تمرين شديد، اثري بر دقت پرتاب آزاد بسكتبال ندارد.

۳- افزايش فشار خون بالا پس از تمرين شديد، اثري بر دقت پرتاب آزاد بسكتبال ندارد.

متغير هاي قابل كنترل

۱-  دماي سالن مورد آزمايش.

۲- رطوبت نسبي سالن.

۳- نور كافي در سالن.

۴- سابقه ورزشي.

۵- محدوده جغرافيايي آزمودني ها.

پيش فرض هاي پژوهش

۱- آزمودني ها از سلامت كامل برخوردار بودند و هيچ گونه بيماري نداشته اند.

۲- آزمودني ها در اجراي آزمون ها نهايت سعي و تلاش خود را بكار بردند.

۳- آزمودني ها تلاش يكساني را در هر دو مرحله ي پيش آزمون و پس آزمون داشته اند.

۴- آزمودني ها توصيه هاي تغذيه اي ودارويي پژوهشگر را اجرا نمودند.

 محدوديت هاي پژوهش

۱- موضوع در سطح منطقه اي مورد بررسي قرار گرفته است.

۲–   عدم كنترل شرايط روحي- رواني مناسب براي  بسكتباليست ها.

۳ – عدم كنترل مصرف دارو و تغذيه علي رغم توصيه هاي مكرر پژوهشگر.

تعريف واژه ها و اصطلاحات پژوهش

۱- پرتاب آزاد در بسكتبال: در مواقعي از شرايط بازي بسكتبال كه بر روي  مهاجم خطاي عمدي و يا سهوي صورت مي گيرد در منطقه ذوزنقه جريمه اي براي تيم گذاشته مي شود كه به آن پرتاب آزاد گفته مي شود.

۲- غلظت لاكتات خون: به آستانه اي از تحمل بدن در شرايط و كار سخت بدني گفته مي شود كه مقدار آن در بافت بدن و سپس در جريان خون به مقدار بالايي در حدود ۸ ميلي مول/ليتر برسد كه به آن خستگي ناشي از مقدار غلظت لاكتات خون گويند(۸).

۳- فشار خون بالا: فشار خون،فشاري است كه به ديواره عروق وارد مي كند.معمولااين واژه به فشار خون سرخرگي اشاره دارد.فشارخون بوسيله دومقدار،يعني فشارخون سيستولي و دياستولي بيان مي شودكه عدد بزرگتر فشارخون سيستولي است اين فشار،نشانه بالاترين فشار سرخرگي است كه برابربا سيستول بطني قلب است(۱۰).

۴- ضربان قلب بالا: درشرايط سخت بازي بسكتبال مثل رفت وبرگشت هاي سريع براي حمله وضد حمله، يا برگشت هاي بعد ازحمله، درشرايط دفاع، يادفاع پرس بسكتبال، بازيكنان به شدت فعاليت جسمي دارندكه مي تواند باعث افزايش شديد ضربان قلب گردد.اين افزايش شديدضربان قلب با بوجود آمدن موقعيتي مثل پنالتي، مي تواند روي دقت پرتاپ توپ بسمت حلقه اثر گذار باشد.

۵- اسيد لاكتيك:

- يك تركيب شيميايي سه كربنه است كه در اثر فرآيند گليكوليز بي هوازي توليد مي گردد (۲۷).

- آستانه بي هوازي فردي بالاترين حجم اكسيژن مصرفي است كه ميتواند طي يك دوره زماني بدون آن كه افزايش انباشتگي غلظت لاكتات خون ادامه يابد حفظ شود (۸).

۶- سيتوليزوزومي:  خودخواري سلول وتجزيه آن.

۷- ريباند:  باز پس گرفتن توپ از سبد بسكتبال را گويند.

۸- كوارتر: بسكتبال ۴۰ دقيقه است كه به چهار وقت ده دقيقه اي تقسيم مي شود هر ده دقيقه را يك كوارتر مي نامند.

۹- گارد: رهبر يا ليدر تيم كه بازي گردان در بسكتبال است.

۱۰- فوروارد: كسي كه در پست جلو بازي مي كند و حمله كننده تيم محسوب مي شود.

۱۱- سنتر:كسي كه در منطقه Zone (زوزنقه) بسكتبال بازي مي كند.

۱۲- EPI: شاخص آمادگي غيرهوازي تست پله هاروارد

۱۳- vo2max: حداكثر اكسيژن مصرفي در دقيقه در كيلوگرم عضله

۱۴- vo2peak: اوج اكسيژن مصرفي در دقيقه در كيلوگرم عضله

 مقدمه

اين فصل شامل مباني نظري و پيشينه پژوهش مي باشد كه در آن مواردي چون فيزيولوژي بسكتبال، اسيدلاكتيك، ضربان قلب بالا، دقت و كنترل بحث مي شود و در ادامه به پژوهشهاي قبلي انجام شده داخلي و خارجي در رابطه با اثرات غلظت لاكتات خون پرداخته مي شود. آن چيزي كه بيشتر جلب توجه مي كند نبود پژوهشهاي داخلي در رابطه با اثر غلظت لاكتات خون و ضربان قلب و فشار خون بالا بر روي دقت پرتاب آزاد است كه نياز بيشتر به پژوهش در مورد آن ضروري است. از آن مهم تر نيز نبود پژوهش يا كمبود آن در منابع خارجي است كه فقط در رابطه با پاس بسكتبال و آنهم در ارتباط با خستگي ناشي از شرايط بازي، در پاس بسكتبال است. ضرورت و اهميت پژوهش در زمينه بسكتبال نيز اهميت خاص دارد چراكه يكي از بازيهاي پر طرفدار ومهيج در دنيا است و نتايج آن نيز به همان نسبت اهميت دارد، حال اگر بازي به شرايط بحراني در دقايق پاياني برسد و نتيجه دو تيم به پرتاب آزاد منتهي شود،پرتاب گل موفق ويا ناموفق بازيكنان سرنوشت ساز خواهد بود،بدين لحاظ مهم است كه مربيان و تمرين دهندگان مطلع باشند كه تمرين پرتاب آزاد در شرايط سخت بدني چقدر ميتواند در نتيجه بازي موثر باشد از اين طريق مربي
مي تواند استراتژي بازي را تعيين كند.

مباني نظري تحقيق

فيزيولوژي بسكتبال

بسكتبال از جمله ورزش‌هايي كه به هر سه روش انرژي دستگاه، (ATP-PC)، دستگاه گليكوليتيك، دستگاه هوازي وابسته است و نياز به انرژي پس از مسابقه به حداكثر ميرسد. لازمه دقت و تمركز بسكتباليست تأمين سوخت مورد نياز در عضله‌ي درگير بنا به نوع حركت ويژه در طول مسابقه است. تفوق دستگاه‌هاي فيزيولوژيك در بسكتبال پيچيده است زيرا، مسابقه ممكن است در چهار كوآرتر ۱۰ دقيقه‌اي طول بكشد. و يا حتي به وقت اضافه كشيده شود چون در بسكتبال مساوي وجود ندارد. ميانگين هزينه انرژي بسكتبال در يك دقيقه ۱۱ كيلوكالري است و اين مقدار در بين ورزشها داراي هزينه انرژي بالايي است.

بررسي انجام شده نشان ميدهد كه هزينه انرژي مصرفي ممكن است به ۶۶۰ كيلوكالري در ساعت برسد. (۸)  دفع انرژي روزانه در هر كيلوگرم وزن بدن ۹۳/۶۷ كالري با وزن متوسط ۷۵ كيلوگرم و مقدار خالص انرژي مصرفي مورد نياز روزانه برپايه انرژي ضروري محاسبه شده، ۵۱۰۰ كيلوكالري ومقدار انرژي فيزيولوژيكي روزانه با ۱۰ درصد انرژي اضافي ۵۶۱۰ كيلوكالري مي‌باشد(۸).

ماده اصلي تأمين كننده انرژي مورد نياز بدن بسكتباليست مولكول ATP است كه مي‌بايست از مواد غذايي كربوهيدرات، پروتئين و چربي موجود در بدن تأمين گردد. به بيان ديگر دستگاه‌هاي تأمين انرژي هوازي و بي‌هوازي هستند كه ATP مورد نياز بدن را از متابوليسم اين سه ماده اصلي غذايي تأمين مي‌كنند.

دستگاه بي هوازي خود به دو دستگاه فسفاژن (ATP-PC) و اسيد لاكتيك تقسيم مي‌شود. در حالت عادي مقدار محدودي از مولكول ATP و كراتين فسفات در سلول‌هاي عضلاني وجود دارند كه براي توليد انرژي زياد و ناگهاني، نيازي به صرف وقت و طي مراحل متابوليسم ندارند. با ادامه يافتن فعاليت شديد ورزشي با زمان بيش از ۱۰-۲۰ ثانيه دستگاه بي هوازي اسيد لاكتيك شروع به كار ميكند. در اين دستگاه طي چند سري فعاليت‌هاي، بيوشيميايي پيچيده مولكولهاي گلوكز شكسته و توليد ATP مي‌كنند. در اين دستگاه به علت عدم وجود اكسيژن كافي، مولكولهاي كربوهيدرات به طور ناقص مي‌سوزند و حاصل اين فرآيند علاوه بر توليد انرژي، مقاديري اسيد لاكتيك نيز خواهد بود. نكته حائز اهميت اين است كه در اين دستگاه فقط مولكول‌هاي كربوهيدرات قابل استفاده هستند. هرچه فعاليت بيشتر باشد، كربوهيدرات اهميت بيشتري پيدا مي‌كند. مواد قندي در بدن تبديل به مولكول هاي گليكوژن شده و در سلولهاي عضلات و كبد ذخيره مي‌شوند. بسكتباليست كه در آستانه مسابقات قرار دارند نبايد ذخاير گليكوژني بدن خود را كاهش دهند. اين باعث افت بدن و خستگي زود هنگام و كاهش دقت آنها مي‌شود. به دنبال شروع فعاليت دستگاه اسيدلاكتيك اين ماده در سلول‌هاي عضلاني ترشح و سپس در جريان خود ديده مي‌شود از طرفي دستگاه‌هاي كنترل و تصفيه بدن شروع به دفع اين ماده اسيدي از خون مي‌كنند. در ادامه فعاليت سنگين تجمع اسيد لاكتيك در عضلات و خون به تدريج افزايش يافته به مراتب بيشتر از ميزان دفع آن مي‌شود كه ادامه اين روند به شدت به محيط سلول‌هاي عضلاني و جريان خون را كه در حالت عادي كمي قليايي هستند به سمت اسيدي شدن هدايت مي‌كند(۳).

شدت ورزش تعيين مي‌كند كه كدام سوخت به منظور فراهم آوردن انرژي براي در عضله حال فعاليت استفاده ميگردد. زماني كه شدت تمرين بالا مي‌رود بدن بيشتر به گليكوژن عضله و گلوكز پلاسما متكي مي‌شود ميزان كربوهيدرات مصرف شده در طول تمرين به وضعيت مشخص بستگي دارد. ورزشكاران حرفه‌اي بدليل تراكم ميتوكندري‌هاي گسترش يافته و تراكم بالاي آنزيم اكسيداسيوني نسبت به افراد غير ورزشكار چربي بيشتري مي‌سوزانند و انتقال اسيدهاي چرب به ميتوكندري ممكن است تقويت گردد. ورزشكاران حرفه‌اي در تمرين سنگين داراي مقدار كمتري از كاتكولامين‌هاي درحال گردش مي‌باشند. اين سازش پذيري به همراه تراكم مويرگي و افزايش در تري گليسريد بين ماهيچه‌اي، انتقال اكسيژن را تقويت مي‌كنند (۴).

همة فعاليتهاي سرعتي كه بين ۱ تا ۲ دقيقه به طور مي‌انجامد، نياز زيادي به دستگاه گليكوليتيك دارند و سطح اسيد لاكتيك عضله مي‌تواند از يك ميلي مول در هركيلوگرم عضله در حال استراحت، به بيش از ۲۵ ميلي مول در هر كيلوگرم عضله برسد. اسيدي شدن تارهاي عضلاني و در پي آن اختلال در عملكرد آنزيم‌هاي گليكوليتيك از تجزيه بيشتر گليكوژن جلوگيري مي‌كند. علاوه بر اين، حضور اسيد ظرفيت پيوند كلسيمي تارهاي عضلاني را كاهش ميدهد و از انقباض عضلاني جلوگيري ميكند. ميزان انرژي مصرفي يك تار عضلاني در جريان ورزش مي‌تواند ۲۰۰ برابر بيشتر از حالت استراحت باشد. بنابراين دستگاههاي ATP-PCR و گليكوليتيك نمي‌توانند به تنهايي همه انرژي مورد نياز بدن را فراهم سازند. بدون وجود دستگاه انرژي ديگري، ظرفيت ورزشي انسان ممكن است تنها به چند دقيقه محدود شود(۱۰).

توليد هوازي ATP در درون اندامكهاي سلولي ويژه‌اي بنام ميتوكندري صورت مي‌گيرد. در عضلات ميتوكندري‌ها نزديك تارچه‌هاي عضلاني هستند و در سرتاسر ساركوپلاسم پراكنده مي‌باشند. در جريان بازي بسكتبال كه گاهي به ۶۰ دقيقه فعال مي‌كشد و بعلاوه به فعاليتهاي مابين كوآرترهاي بازي براي توليد مداوم نيرو بدن نياز دسترسي يكنواخت به انرژي است. بر خلاف توليد ATP به روش بي‌هوازي، دستگاه هوازي انرژي بسيار زيادي توليد مي‌كند، بنابراين در فعاليتهاي طولاني، متابوليسم هوازي روش اصلي توليد انرژي است. اين دستگاه، به توانايي بدن براي تحويل اكسيژن به عضلات فعال بستگي دارد(۱۰).

حداكثر اكسيژن مصرفي

شاخصي كه معمولاً براي آمادگي جسماني ورزشكاران به كار ميرود حداكثر اكسيژن مصرفي Vo2 Max. مصرف اكسيژن Vo2 برابر است با حاصل ضرب تفاوت بازده قلبي  و اختلاف اكسيژن خون سرخرگي و سياهرگي است. از اين رو بازتاب متغيرهاي فيزيولوژيك، مركزي و محيطي است. اندازه‌هاي حجم ضربه‌اي و تفاوت اكسيژن خون سرخرگي و سياهرگي بسيار تهاجمي بوده و از لحاظ اخلاقي توجيه آن براي تعيين حداكثر Vo2 امر مشكلي مي‌باشد. اما مصرف اكسيژن و متغيرهاي مربوط مي‌توانند از طريق گرماسنجي مستقيم مواد غذايي تعيين شوند. اين عامل شامل اندازه‌گيري تهويه ريوي،مقايسه‌ي دي اكسيد كربن بازدم شده و غلظت‌هاي اكسيژن مي‌باشد. در طول آزمايش افزايشmax Vo2 اساساً داراي رابطه خطي با افزايش بازده انرژي مي‌باشد، از اين رو با نشان دادن اين امر كه Vo2max بدست آمده، سرانجام به يك نقطه‌اي ميرسد كه در آن عليرغم افزايش بازده انرژي، مصرف اكسيژن افزايش پيدا نمي‌كند، در اين صورت اكسيژن مصرفي ممكن است كاهش پيدا كند.max Vo2 يك مشخصه ثابت در فرد مي‌باشد در نتيجه انواع فشارهاي فيزيكي اعم از كاهش خون، جذب آب متوسط تا شديد (۵۰۰ ميلي ليتر)، دماي بسيار زياد، تب گرمازا و گرسنگي شديد تنها ۲ تا ۳ درصد كاهش و يا تحت تأثير آنها قرار نمي‌گيرد. اما اين فشارها بر روي ضربان قلب و حجم ضربه‌اي اثر مي‌گذارد (۹).

علاوه بر Vo2max، ويژگي‌هاي اختصاصي ميوكارد نيز، يك عامل مهم و تعيين كننده جهت شركت در ورزش‌ها مي‌باشد، تحقيقات نشان ميدهند كه ضخامت  ديواره بطن چپ بسكتباليست‌ها در مقايسه با غير ورزشكاران يا ورزشكارات استقامتي بيشتر مي‌باشد، كه اين ناشي از فعاليتهاي قدرتي آنها در مواجهه با شرايط بازي است.

اسيدلاكتيك درتمرينات بسكتبال

پس از پرداخت، لينك دانلود فايل براي شما نشان داده مي شود

پرداخت و دانلود